Qoçgıri Aşiretleri
Araştırmacı Yusuf Zeri’nin uzun yıllardan beri üzerinde çalışıp , yoğun emekler sarf ederek hazırladığı “Sıvas. Qoçgıri Bölgesindeki Aşiretler ve ZERIQİLER “ ( Dil-tarih-kültür-kimlik-inanç-edebiyat) adlı, 400 sayfalık araştırması Kalan Yayınları tarafından yayınlanarak okuyucuların hizmetine sunuldu.
Kitapta devletin 70-80 yıldır yok saydığı, inkar etiği, asimle etmeye çalıştığı Kürtlerin ve bilhasa da Qoçgıri bölgesindeki Alevi Kürtlerin kültür ve kimliği araştırılıp derlenmiştir.
Devleti geçmişte << Kürt diye birşey yoktur, Kürt demek dağlı Türk demektir>> söyleminden bugün << Kürt de vardır, Kürt sorunu da vardır, alın size 24 saat Kürtçe yayın yapan TRT 6 kanalı” diye kanal açtıran ve nihayet << devlet Dêrsim’de katliam yapmıştır>> dedirtip, devleti dersim katliamı konusunda itiraf noktasına getirtip, göstermelik de olsa özür dileten ve ileride bir gün devleti, Koçgiri’de, Zilan’da , Tendürek’te katliam yapmıştır, dedirtip özür diletecek noktaya getirtecek olan şey Kürtlerin son 25-30 yıldır verdikleri mücadele ve ödedikleri bedellerdir.
Devlet 90 yıllık eski inkarcı söyemini terk edip Kürtlerin varlığını kabul ettiği halde, resmi görüş taraftarı, asimilasyonun hizmetindeki yazarlar ve onları takip eden bazı kalemşörler Kürtlerin verdiği hak ve özgürlük mücadelesini zayıflatmak , Alevi Kürtleri diğer Kürtlerden koparmak için yıllarca; << Alevinin Kürdü olmaz, Aleviler öz be öz Türk ve en iyi müslümandır!>> şeklindeki yalan ve demagojilerini Alevi Kürtlerin beynine şırınga etmeye çalıştılar. Maalesef bir çok Alevi Kürt de bu yalanlara kanıp kimliğinden, soyundan şüphe ederek, cedlerinin kemiklerini sızlatacak kadar zavallı duruma düştü. Alevi Kürt gençlerinin kafası allak bullak oldu. Gençler hayatında bir kere dahi camiye uğramayan, evinde Türkçe bilmediği için Kürtçe konuşan Alevi Kürt dedesine, nenesine mi inanacaktı, yoksa üç kağıtçı politikacıların yalanlarına kanıp Kürt olduğu halde Kürt olmadığını iddia edecek kadar kimliğinden-kültüründen uzaklaşan, asimlasyon ve inkar politikalarının etkisinde kalmış olan babasına mı inanacaktı? Bu nasıl Müslümanlıktı,nasıl Türklüklüktü? kimin doğru, kimin yalan söylediğini kestiremeyen Kürt-Alevi gençler bu şekilde kimlik bunalımına düşürüldü.
İşte bu kitap hariçten gazel okuyarak Alevi Kürtlerin kültür ve kimliğini saptırıp onları kimlik bunalımına düşüren yalancı ve demagokların aksine; Qoçgırilerin, Zerıqilerin, Xormeqilerin, Dımılilerin, Pewrêzilerin, Çareqilerin, Şadilerin, Riçiqilerin, Qûrmeşilerin, Parçıqilerin,… kısaca Qoçgıri Bölgesinde yaklaşık 280-300 köye yerleşmiş bulunan 30 civarındaki Alevi Kürt Aşiretlerinin gerçek kimliğini ve kültürünü ortaya koyarak kafa karışıklığına son verecek ve gençlerin imdadına yetişecek önemli bir kaynaktır.
Kimliği belirleyen kültür ile ilgili ne varsa ; tarih (Sivas’ın-Qoçgıri’nin isminin kaynağı, Sivas’ın ve Qoçgıri’nin genel tarihi, yetiştirdiği ozanlar )-dil—edebiyat-gelenek-görenek, türküler-ağıtlar-sözler-deyimler-atasözleri-bedualar-dualar, yeminler, masallar, yemekler-kıyafetler, düğünler, Zerduştilik inancı ve onun günümüzdeki devamı ve ismi olan Alevilik adetleri; sünnetler,kirvelik , mısayblık , pirlik, taliplik, Cem (cûvat), sema, sabah güneşe yakarış Xzır, Gağand, heftımala mezın (newroz), Ziyaretler, dağlara, çeşmelere tapınma ve kudsiyet izafe etme ...
Günümüzdeki değerlendirmeler ışığında Qoçgıri isyanını doğuran nedenler, Qoçgıri İsyanı ve katliamı, Qoçgıri isyanını bizzat yaşayanlarla yapılan röportajlar, isyanda yaşanan trajediler, Alışêr û Zarife, Zerıqi Aşiretinin Anadolu’da geçen 900 yıllık geçmişi, Zerıqilerin Sivas’a sürgün edildiği tarih ve dağıtıldığı bölgeleri de içeren, tarihi vesikalara dayanan, geniş kapsamlı 400 sayfalık büyük boy fotoğraflı araştırma –inceleme kitabı bu alanda önemli bir boşluğu doldurmakta.
Kitap temin yerleri:
ANKARA:
Kalan Yayınları (kalanyayinlari@mynet.com)
Çankırı cad .Yıba çarşısı, No: 45/381 Ulus –Ankara
Tel-Faks: 0 312 324 04 20
İSTANBUL:
1) Medya Kitabevi
İstiklal cad.Elhamra Pasajı,No:130/6 Beyoğlu
2) Kitabevi Kitabevi
Çatalçeşme sok.No:54/A Cağaloğlu
3) Eren Kitabevi, İstanbul.
4) Kitapyurdu.com adlı internet satış adresi
09 Ocak 2012