Yöresel Koçgiri Yemekleri
Germiye Dewdu İmaman ( Aşure / 12 İmam ) : 12 İmamlar / Muharrem adına düzenlenen bu çorba on iki çeşit yemek maddesi içerir..Bunun için önce su kaynatılır ve tuzu ayarlanır.Akşamları suya konmuş ve yumuşamış yarma bunun içine konur.Bir müddet kaynamaya bırakılır.Daha sonra nohut, kurufasulye, üzüm, ceviz, fındık, fıstık, çir, incir, dut, şeker karıştırılarak pişirilir.. Çorbaya malzemeleri atarken 12 İmamların adı sayılır.. Bu yemek genelde Muharrem / Cenaze / Kurban ve Düğün Yemeği olarak yenebilir.
Gırık ( Hasıl ) : Gırık tıpkı Babiko gibi bol Tereyağı ile yenen bir yemektir.Hazırlanışı şöyledir;
Tencereye bir miktar su konur ve kaynatılır.Suya Yemeği yiyecek kişi sayısına göre Bulgur konulur.Tuzu ayarlanır ve kaynatılır.Birdefa kaynadıktan sonra üzerine un ilave edilir..Tencerenin dibi tutmaması yani yapışmaması için Tahta bir Kaşık yada oklava ila karıştırılır..Kısık Ateşte yaklaşık yarım saat karıştırılarak pişmeye bırakılır.Piştikten sonra büyük ve geniş bir tabağın içine konduktan sonra içi oyulur ve kızartılan tereyağ ile doldurulur..
Jarjun ( Jarun ) : Bir hamur yemeğidir.Önce un ile süt karıştırılır.Yoğurt şekline gelene kadar karıştırılır..Ve tuzu ayarlanır.Daha sonra Tereyağı tavada eritilir, içerisine bu yoğurtumsu hamur dökülür.Kızartılır ve Serviş yapılır.
Pincar ( Pancar ) : Kök Pancarının toprak üstündeki yeşil yaprakları kesilir ve yıkanır, doğranır ve kaynatılır..Daha sonra suyu sıkılır..Üzerine yumurta kırılarak yağda kızartılır.. Yufka ekmek ile yenir.
Germiye Piyaz ( Soğan Aşı ) : Tereyağı Tencerede eritilir.. İçerisine bol şoğan doğranarak kızartılır.Kaynadıktan sonra içerisine ısıtılmış bayat ekmek doğranır.Biraz bekledikten sonra servis yapılır.
Babiko ( Glora Şir ) : Kömbe piştikten sonra ayran ısıtılır.İçerisine sarımsak dövülerek konur.Beze sarılan Kömbe bezden çıkarılır.Bir tepsinin içerisine el ile doğranır.Üst üste Piramit gibi yığılır.Sarımsaklı ayran tepesinden aşağı alta gelinceye kadar dökülür.Tereyağı bir tavaya konur..Kahverengine dönüşünceye kadar kızgın ateşte tutulur...Kızgın tereyağı bir yemek karığıyla kömbenin tepesinden dökülür..Taki Kömbe konulan büyük tabağın kenarları göllene kadar..Sonra servis yapılır.
Qavut ( Kavut ) : Yıkanmış buğday ateşte kızdırılmış saç üzerinde kavrulur.. Buna Bijerik denir.Kavrulmuş buğdaş el değirmeni ( Distar ) ile öğütülür.. Daha sonra Tereyağı ile kavrulur. Tereyağı başka bir kapta eritilir.Bir miktar tuz ve su katılır.Buna övütülmüş kavut ilave edilerek karıştırılır.Bir macun halini alan kavut, ekmek ile yada ekmeksiz olarak yenecek şekilde servise hazır olur.. Kavutun birde armuttan yapılanı vardır.
Germiya Dew ( Ayran Çorbası ) : Su kaynatılır.. Tuz ve bulgur ilave edilir..Bir müddet kaynatıldıktan sonra ocaktan indirilir.Ve soğumaya bırakılır.Üzerine dövülmüş sarımsak katılmış ayran dökülür ve servis sapılır.
Mardimelax ( Madımak ) : Tıpkı ıspanak gibi hazırlanır.Maddimelax önce toplanır.Yıkanır ve yabancı otlardan temizlenir.Başka bir kapta yağ eritilir.Pastırma yada kıyma olarak kısa müddet kavrulur.İçerisine Madımak konur.Kısık ateşte bir müddet kavrulduktan sonra suyu ve tuzu ilave edilerek kaynamaya bırakılır.Ateşten indirilir ve servis yapılır.
Kaynak:Dipsiz koy siyesi. Binboga'nin Kurmanclari nasilda bir birine yakin ve tanidik degilmi.? Hem dili hemde yasam tarzi.
Binboğa'lılara.
Aşağıda aktardığım yazıda Dersim Yöresin'de bazı yemek tariflerini içeriyor. Bu yemeklerin Aynısını Binboğa'da bazı köylerde ve bölgelerde rasladım ve yedim. İnsanlar Değişsede yedikleri ve giydikleriyle nerden geldiklerini ele veriyorlar....maalesef.
Tariflerde ve isimlerde Zazaca dili kullanılmıştır. Bazılarını Binboğa'da bilinen isimleriyle (Kurmanci'ye) çevirdim.
Afiyet olsun, yapmasını bilene ve yiyene...
------------------------------------------------
SİRE SOJ (Sire Sel)
Malzeme: Un, tuz, su, sir,tereyağı
Yapılışı: Unu eleyip içine tuzunu attıktan sonra suyla yoğrulur. Hamur kıvağma geldikten sonra, ince ince yufka ekmek yapılır. Yapılan yufka dürüm şeklinde katlanır, bıçakla ufak dilimler şeklinde kesilip ayrana batırılır, bir tepsiye dizilir. Üstüne tereyağı ilave edilir, kısık ateşte piştikten sonra servis yapılır.
Ard vizenero, oradıma sole erzene zere ardo, ebo ğoyera yoğurmışkene. Ardke amera hu sere zojde none eskave vırast kediya, non ze durum kene guroluk, oradıma ebe kard nu non hurdi hurdi bırnene batırmışe doykene. Nu none hurdi zu tepsiyede dizmişkene, sere nanonde ronemaye çeyira serde kene ro. Adıre kemde eke pesiya verdene hazıro.
KESKE ( Xaşıl)
Malzeme:Bulgur, ayran, tereyağı, tuz, su, sir
Yapılışı: Ayran ve su bir tencerede karıştırılır. Kaynara gelene kadar sürekli karıştırılır bir miktar bulgur ilave edilir, katılaşıncaya kadar pişirilir, bir geniş tabağa konulup ortadan yuvarlak şekillendirilerek tere yağı eritip yağabatırılarak yenir.
Dobe yoğe zu tencerede tevdane. Hatake ame pesneyane nu tevdeyane nıvendena, oradıma tene bulgur kenecı, hateke bi hest pesneane devam kena. Tosa gırsera kenecı, vertede zu guroluk vırazene, roneke vılesnaro kene zere na gıreluk verdenere hazıro.
ZERİFET ( Zirfet- Şuna Kilore Sir'de denir)
Malzeme:Un, tereyağı, ayran, su,sir
Hazırlanışı: Unu eleyip bir miktar su ile yoğrulur ve hamur bir tepsiye konup fırına atılır. Piştikten sonra içi oyulup ufak ufak doğranır. Bu iç tekrardan zerfetin dış kabuğuna konur üstüne ayran ve kızgın tere yağı ilave edip yemeye hazır hale gelir.
Ard vizenero tene ğoyera yoğurmuşkene. Ardo kene zu tepsiye erzene fırıne. Eke pesiye zere oymuşkene hurdi hurdi doğramişkene. Zereye kerde hurdi kene sere çıkonıke zerfete, ney serde dobe rone sur verdane ser, oradıma zerfete verdenere hazıra.
RONEN
Hazırlanışı: Sac'da yapılan ekmek sıcakken bir kabın içinde, dövülür iyice dövüldükten sonra yağ ilave edilip yemeye hazırdır.
Soz serede nonke vırast, none sur kene zere zu gavde hurdi hurdi kuya ro keneser, oradıma verdenere hazıra.
ŞİRE KURT
Malzeme: Un, tereyağı, tuz, ayran, su, sir
Hazırlanışı: Un elenip su ile iyice yoğrulduktan sonra, bir tepsiye hamur konulup fırına atılır. Piştikten sonra bir tencerede iyice dövülür, dövülme esnasında ayranda ilave edilir kıvağıma geldikten sonra bir tabağa konulup içine tere yağı eritilip ilave edilir. Sıcakken yemeye hazır hale gelir.
Ard vizenero tene ğoyera yoğurmuşkene. Ardo kene zu tepsiye erzene fırıne. Eke pisiye zu tencerede rınd kune, sıra kunetayiste do verane ser, tam eke ame kıvame hu kene zu tose, vertede ronoke vılesnero kene verte, hen sur verdene hazıro.
HERİRE
Malzemesi: Un, ayran,tereyağı, su, tuz
Hazırlanışı: Ayran su ile karıştırılır. İyice karıştırılır, kaynar geldikten sonra içine un ilave edip iyice karıştırılıp katılaştıktan sonra pişmiş hale gelir içine taze tere yağı ilave edildikten sonra yemeye hazır.
Dobe ğoyera kene teverte. Rınd tevdane, eke ame girinayıs ardo kenecı rınd tevdane, userede tamke bi heste uzaman yene ro kenecı uradıma verdenere hazıra.
NONE KAT:
Hamur yapılır ve bu hamur bir masa üstünde oklavayla açılır. Ve yağ sürülüp sacın üstünde altlı üstlü iyice yağlanarak kızartılır. Yemeye hazır hale gelir.
Ardo vırazena, ni ard honike ser ebe tire kenera. Eke tam kerdra ro kene pıra erzene soz sera. Soz ser rınk kızarmışbi verdenere hazıro.
QUETE
Malzeme:Buğday ve tereyağı
Hazırlanışı: Buğdayı bir sacın içinde kavurup daha sonra değirmende övütülür ondan sonra bir tencerede yağ eritilip içine un ilave edilip iyice kavrulur afiyetle yenir.
Genim kene soj sere zerede kavurmuşkene, oradıma tencerede ro kene sur ardo kene verte rınd kavrulmuşbi verdenere hazıro.
DEWZİNE (Pusırık)
Malzeme: Un, tereyağı, su
Hazırlanışı: Yağı eritip içine bir miktar su ilave edilir. Unda ilave edildikten sonra iyice kavrulur ve içindeki yağı dışa verdikten sonra servise hazırdır.
Ronke vılesnaro tene ğoye kene verte. Oradıma ardocı kene verte rınd kavurmuşkene. Ronoke kerdocu ege datever verdenere hazıra.
Zeynep...Tarih: Pts Tem 09, 2007 4:19 pm Mesaj konusu: Yöre Yemekleri