Rüsselsheim’da binlerce yürek ‘Dêrsim’ dedi

Rüsselsheim’da binlerce yürek ‘Dêrsim’ dedi

Avrupa’nın dört bir yanından Dêrsim için Rüsselsheim’de buluşan binlerce Dêrsimli ve Dêrsim dostu, ‘çekin kirli ellerinizi çocuk, kadın, genç, yaşlılarımızdan ve topraklarımızdan’ diye haykırdı.

Barış, birlik, özgürlük ve kardeşlik mesajlarının verildiği iki günlük II. Dêrsim Kültür Festivali, binlerce kişinin katılımıyla Almanya’nın Rüsselsheim kentinde yapıldı. Türk Devleti’nin barajlar ve asimilasyon politikaları ile Dêrsim’in doğa ve kültür mirasını yok etmeye çalıştığı belirtilen konuşmaların yanı sıra, sahneye asılan “Zimane Xo Wazeme, Bendu Niwazeme- Dilimizi istiyoruz, barajları istemiyoruz” pankartı, Dêrsimlilerin de taleplerini özetliyordu.

Kapatılan DTP’nin Eşbaşkanı Ahmet Türk ise, binlerce katılımcının ilgisini çeken festivalin konuğuydu. Cuma günü Roj TV’nin canlı yayınladığı ‘Siyasal Gelişmeler’ paneline katılan Türk, ertesi gün ise kendisini bekleyen binlerce genç, kadın, yaşlı Dêrsimli ve Dêrsim dostuna hitap etti. Gerek Kürdistan’ın gerekse de Dêrsim’in büyük bir doğa güzelliği olduğuna vurgu yapan Türk, ancak bu coğrafyada annelerin ağladığı bir savaş gerçekliğinin yaşandığını dile getirdi. Türk’ün, “umuyorum ki, bu acılar mücadelemizle son bulacak” söylemi, alanı hınca hınç dolduran katılımcıların alkış ve sloganlarıyla karşılandı. Alanda polisin zaman zaman gerçekleştirdiği provokasyonlar, kısa süreliğine gerilim yaratsa da, Dêrsimliler ve Dêrsim dostları neşe içinde bir festivali daha sonuçlandırdı.

Gulbang ile açılış

Demokratik Alevi Federasyonu (FEDA), Dêrsim’i Yeniden İnşaa Cemiyeti’nin ortaklaşa organize ettiği ve çok sayıda kurumun da desteklediği festivalin önceki günkü bölümüne konuşmacı olarak DTP Eşbakanı Ahmet Türk, Dêrsim Belediye Başkanı Edibe Şahin, Dêrsim’i Yeniden İnşaa Cemiyeti adına Yazar Haydar Işık, Dêrsim Milletvekili Şerafettin Halis, Demokratik Alevi Federasyonu Başkanı Haydar Munzur, Sol Parti Avrupa Parlamentosu Milletvekili Jürgen Klutje, Dêrsim Dayanışma Komitesi ve Festival Tertip Komitesi adına Metin Yeşil, NRW Sol Parti Milletvekili Hamide Akbayır katıldı.

Programın açılışı, Pir Rıza Yağmur’un, Alevi inancında “Hak davası için şehit düşenler” için okuduğu gulbang ile başladı. Gulbangdan sonra kısa bir konuşma da yapan Pir Rıza Yağmur, Seyit Rıza’nın idama giderken son sözlerini hatırlatarak, “Siz Kürt’sünüz. Aslını inkar edenin dini imanı olmaz. Tarihi yenilgiye uğrayan bir millet, bu yenilgiyi başarıya çevirmeden siyaset yapamaz ve onurlu bir şekilde yaşayamaz” dedi. Ardından sahne önünde Dortmund Semah Ekibi sahne aldı ve Pir Rıza Yağmur’un okuduğu gulbang ve zakirin, bağlama tınları eşliğinde semaha durdu. Katılımcılar semah ekibini büyük ilgiyle izledi. Tertip komitesi adına konuşan Metin Yeşil de, konuşmasında katılımcılara teşekkür etti.

‘Bir ağ kurmak istiyoruz’

Festivalde bir konuşma yapan Avrupa Parlamentosu Sol Parti Milletvekili Jürgen Klutje de Dêrsim’de büyük askeri operasyonlara dikkat çekti. Klutje, “Ben ve parlamentodaki meslektaşlarım her zaman Dêrsim halkının arkasında yer alarak bu saldırıların karşısında olacağız. Türk Devleti’nin Kürdistan toprakları üzerindeki saldırılarını kınıyoruz. Bakın, geçtiğimiz Şubat ayında BDP’nin kurultayına konuk olarak katıldım ve orada başta BDP olmak üzere Kürt halkının toplumsal barışa ve demokrasiye ne kadar önem verdiğini gördüm. Aynı zamanda geçtiğimiz yıl Avrupa Parlamentosu’nda gerçekleşen Dêrsim Konferansı’na katıldım ve Dêrsim’de yaşanan ve yaşatılan soykırımın bir an önce başta Türk Devleti olmak üzere resmi makamlarca tanınmasını vurguluyorum. Bizler Avrupa Parlamentosu Sol Parti Grubu olarak Kürt aydınlarla Kürt Çalışma Grubu’nu kurmak ve Kürt sorununun bir an önce demokratik ölçüler ile çözümü için Avrupa Parlamentosu ve Brüksel arasında bir ağ kurmak istiyoruz” dedi.

‘Her Bijî Dêrsim’

Ardından sahne alan kapatılan DTP Eşbaşkanı Ahmet Türk, “Barışın, kardeşliğin ve özgürlüğün simgesi olan Dêrsim Festivali kutlu olsun. Dêrsim her bijî” dedi. Munzur’un güzelliğine ve doğa zenginliğine değinen Türk, “Malesef günümüzde halen acılar yaşanıyor, analar ağlıyor. Umut ediyoruz ki; bu acılar mücadelemizle son bulacaktır. Umudumuz olan barışı sağlamak, acıların bir daha yaşanmamasını başarmaktır. Bizler hep barışı, kardeşliği aradık, ama asimilasyon, boyun eğme dayatıldı, inkar ve imha dayatıldı. Hiç bir halk, hiç bir insan asimilasyona karşı suskun kalamaz. Ve bizler de Kürt halkı olarak susmayacağız” dedi. TC Başbakanı Tayyip Erdoğan’ın Almanya’da “Asimilasyon bir insanlık suçudur” sözünü hazırlatan Türk, “Öyleyse neden 20 milyon Kürt çocuğuna kendi anadilini yasaklıyorsunuz. Çuvaldızı önce başkasına batırmak ahlaki değildir” şeklinde konuştu. İki ayrı festivalin olmasına değinen Türk, ”Lütfen bu oyunlara gelmeyelim. Bizleri ayırmak isteyen anlayışlar vardır. İster Kürt, ister Zaza, ister Ermeni, ister Süryani; bizler ezilenlerin yanındayız. Omuz omuza birlikte kardeşliği, barışı örgütleyeceğiz” dedi. Türk’ün konuşmasına alanı dolduran binlerce kişi alkış ve sloganlarla destek verdi.

Festivalde, Dêrsim Belediye Başkanı Edibe Şahin de konuşmasını Zazaca yaptı. Şahin, Dêrsîm coğrafyasının barajlarla sular altına gömülmek istendiğine vurgu yaptı. Biz diyoruz ki, “Çekin kirli ellerinizi çocuk, kadın, genç-yaşlılarımızdan ve topraklarımızdan! Çocuklarımız cezaevlerinde olmak yerine, okula gidip dışarıda oynamalı. Bize ait olan dilimizi, ismimizi, kültürümüzü ve özgürlüğümüzü istiyoruz!” sözleriyle alkışlar eşliğinde mesajını verdi. BDP Dêrsîm Milletvekili Şerafettin Halis, konuşmasına, “75 yıldır ismi çalınan, anaların gözyaşlarının akıtıldığı acılar diyarı Dêrsim’den selam getirdiğini, bu ismi Dêrsim’e geri kazandırmanın boynunun borcu olduğunu” söyledi. Halis, CHP’nin günümüzde inkar politikasını sürdürdüğünü de dile getirdi. Yazar Haydar Işık, NRW Eyaleti Sol Parti Milletvekili Hamide Akbayır da birer konuşma yaptı. Festivale ayrıca, Dêrsim Alevilik İnanç ve Kültür Akademisi (DAKAD) Başkanı Aysel Doğan, KCK, MLKP, Partizan, YEK-KOM, Kaybolan Çocuklar için Enternasyonal Yardımlaşma Kurumu, Ovacık ile Dayanışma Derneği, Pertek Belediye Başkanlığı, Şehit Aileleri Komitesi, ATİF ve ATiK birer mesaj gönderdi.

Sanatçılar coşturdu

Festivalin kültür programında ise sanatçılar Serhado, Şivan Perwer, Ferhat Tunç, Cihan Çelik, Özlem Bağlayan, Siyabend Müzik Grubu, Kürtçe Tiyatro Ekibi Seyr-i Mesel Sanat Atölyesi’nde Alişan Önlü, Müslüm Polat, Ozan Comert, Xemgîn Bîrhat, Pınar Yıldız, Serdar, Ali Barış, Ali İhsan Doğan, Dêrsim Varvara Halk Oyunları Ekibi, Dortmund Semah Grubu, Offenbach MKM Folklor Ekibi yer aldı.

Etkinlikte, kurulan büyük çadırda ise Çayan Demirel’in ‘Dêrsim 38’ belgeseli gösterildi. Festival alanında onlarca stand açıldı. Mezopotamya Yayınevi, Kürdistan İslami Hareketi, Kürdistan Öğrenciler Birliği, MLKP; Partizan, Uluslararası Gözaltı Kayıplar Komitesi, Sarmaşık Avrupa, Bruchsal Alevi Kültür Merkezi, Roj TV, Neweda Dêrsim Gazetesi, Kürdistan Doktorlar Birliği, Yeni Özgür Politika Gazetesi, Heyva Sor a Kurdistan ve Özgür Munzur Girişimi’nin yanı sıra yiyecek-içecek standları katılımcılara hizmet verdi. Kurmeşliler Derneği’nin açtığı stand ise alanda en fazla ilgi çeken standlar arasındaydı. Yöresel tarım aletleri, halı, kilim, yastık, minder gibi yöreye ait eşyaların sergilendiği çadıra ilgi oldukça fazlaydı.

Polis provokasyon için yoğun çaba harcadı

Alandaki Dêrsimliler ve Dêrsim dostlarının moral ve neşesini tek kaçıran şey ise polis provokasyonlarıydı. Bir grup halinde festival alanına girip tek tek gençleri toplamaya çalışan polis, son olarak büyük bir tepki ile karşılaşınca alanı terketmek zorunda kaldı. Gözaltına alınan bazı gençler daha sonra serbest bırakıldı.

GÜL GÜZEL/NİHAL BAYRAM/SAİT ÖZTÜRK

***     ***     ***

Festival panellerle başladı

Bu yıl iki güne yayılan Dersim Festivali’nin birinci gününde ilk olarak paneller düzenlendi. Cuma akşamı Mainvorland Nehri kenarındaki festival alanına kurulan dev çadırdaki program, Pir Rıza Yağmur’un ‘Gülbang’ okuması ile başladı. İlk panelde Alevilik ve Kızılbaşlık, Dersim Soykırımı, Yerel Yönetimler ve Barajlar tartışılırken, ikinci panelde siyasal gelişmeler değerlendirildi.

Gazeteci Can Kasapoğlu’nun moderatörlüğünde yapılan panelde, Pir Rıza Yağmur, Alevilik ve Kızılbaşlık konularında bilgi verirken, yazar Haydar Işık, Dersim Soykırımı konulu konuşmasında, Seyid Rıza’ların Kürt olmalarından dolayı katledildiğini vurguladı. Panelin bir diğer konuşmacısı Araştırmacı-Yazar Mehmet Bayrak da yaptığı konuşmada, Dersim’de yaşanan imha politikasının, “yedi uğursuz kavram” olarak nitelendirdiği te’dib, tenkik, taqtil, tehcir, temsil (asimilasyon), temdin ve tasfiye kavramları üzerinden gerçekleştirildiğini ifade etti. Ardından söz alan Dersim Belediye Başkanı Edibe Şahin, Dersim’in güncel sorunlarına değindi. Şahin, bunların arasında baraj politikası, ekonomik kısıtlamalar, asimilasyon ve son olarak da gündeme gelen ‘tecavüz politikası’na dikkat çekti.

‘Barajlara sessiz kalınmamalı’

Birinci panelin ikinci bölümünde Munzur’u tehdit eden barajlar tartışıldı. Zira Dersim’in çevresindeki nehirler üzerinde 18 baraj kararı bulunuyor. Konuşmacı olarak katılan Pınar Yıldız, geçtiğimiz aylarda Avrupa’da yaşayan Dersimliler olarak kurdukları baraj karşıtı inisiyatifi tanıttı. Çorum Havzası Çevre Koruma Birliği adına konuşan Zeycan Taşdemir Sarıkız, çalışmalarının ağırlıklı olarak baraj ve hidro elektrik santrallerin (HES) yapımına karşı olduğunu belirterek, HES’lerin doğa ve çevre üzerinde yarattığı olumsuz etkileri dile getirdi. Hasankeyf’i Yaşatma Girişimi’nden Ercan Ayboğa da barajları bölgeyi insansızlaştırma politikası kapsamında değerlendirerek, sessiz kalınmamasını istedi.

‘Sorun devletin zihniyetinde’

İkinci panel ise, Roj TV’nin canlı yayınladığı tartışma programı şeklinde gerçekleştirildi. Gazeteci Erdal Er’in sunduğu panele konuşmacı olarak, kapatılan DTP’nin Eşbaşkanı Ahmet Türk, BDP Dersim Milletvekili Şerafettin Halis, Siyasetçi Muzaffer Ayata ve Yazar Haydar Işık katıldı. Alevi kültürünü bir insanlık felsefesi olarak gördüğünü söyleyen Ahmet Türk, halkın esas alınmadığı yerde demokratik kültürün gelişmeyeceği vurgusunu yaptı ve sürekli “potansiyel tehlike” olarak görülmekten de doğan Kürt sorununun çözümü için Türk devletinin zihniyet değişimi yaşaması gerektiğinin altını çizdi. BDP Dersim Milletvekili Şerafettin Halis de konuşmasında askeri operasyonlara dikkat çekti. Hükümetin “kırıntı haklarla oyalama ve susturma politikaları” yürüttüğünü söyleyen Halis, anayasa paketini de “MHP, CHP ve AKP’nin ortaklaşa hazırladığı aldatma paketi” olarak nitelendirdi.

Siyasetçi Muzaffer Ayata ise konuşmasında, Dersim’in Kürtler açısından kapanmamış bir yara olduğunu söyledi ve Tunceli’nin gerçek anlamıyla Dersim’e dönüştürülmesi için mücadele edilmesi gerektiğini ifade etti. Haydar Işık da, “Biz Dersimli’yiz, Kızılbaş’ız, Kürt’üz; Seyid Rıza’nın vicdanına göre hareket ediyoruz” vurgusunu yaptı.

NİHAL BAYRAM/RIZA AYDOĞDU/SAİT ÖZTÜRK/GÜL GÜZEL/HACI HACIOĞLU

YENİ ÖZGÜR POLİTİKA